W czym pomagamy
W czym pomagamy

Gorsze dni, momenty, przygnębienia, lęku, seria bezsennych nocy w okresie kłopotów – są wpisane w urodę życia. Zdarza się jednak, że różne formy lęku, smutku czy przygnębienia trwają zbyt długo, aby móc nazwać je przejściową utratą pogody ducha. Co gorsze kłopoty te zaczynają wpływać na codzienne funkcjonowanie, związki z bliskimi osobami, jakość pracy. Wtedy myślimy często, że czas coś zrobić z tym stanem ducha – zastanawiamy się, nad skorzystaniem z pomocy. Ogarnia nas niepokój – jak zacząć, czy teraz? Psycholog - psychoterapeuta? A może leki? Do kogo pójść? Czego mogę się spodziewać? Jak nie pogubić się w gąszczu propozycji, gdy wyszukiwarka internetowa podpowiada kilkaset stron w odpowiedzi na hasło „psychoterapia”?

            W ciągu życia każdy z nas ma szanse na doświadczenie okresów nasilonego lęku, niepokoju, smutku, bezsenności albo napadów paniki, utraty kontroli nad piciem alkoholu czy innymi substancjami albo utraty kontroli nad własnym zachowaniem (wpadanie w gniew albo niemożność powstrzymania się przed objadaniem się, albo chociażby przed korzystaniem z internetu). To tylko kilka przykładów dolegliwości psychicznych, zwanych zaburzeniami wtedy, gdy z powodu tych, uporczywie doznawanych stanów emocjonalnych lub zachowań pogarsza się jakość naszego codziennego życia. Epidemiolodzy posługują się wskaźnikiem określającym średnią liczbę dni przeżytych w stanie niesprawności. Według Światowej Organizacji Zdrowia wskaźnik ten jest najwyższy u osób cierpiących na zaburzenia psychiczne, w tym - depresję, zaburzenia lękowe, uzależnienia. Co robić, aby ten czas funkcjonowania w stanie przytłoczenia ciężarem dyskomfortu psychicznego skrócić?

A może czas sobie pomóc?

Żyjemy w czasach specjalizacji i profesjonalizmu. Specjalistami od badania, wspomagania, a w razie zakłóceń przywracania zdrowia psychicznego są psycholodzy i psychiatrzy. O ile psychiatria jest dziedziną medycyny, psycholodzy wywodzą się ze studiowania nauk społecznych i humanistycznych. Zaburzenia psychiczne są obszarem, gdzie obie specjalności spotykają się i skupiają na przywróceniu dobrostanu osoby cierpiącej na zaburzenia psychiczne. Przywrócenie dobrostanu może odbywać się za pomocą leczenia farmakologicznego (zarezerwowanego dla lekarzy – psychiatrów) oraz specjalistycznej formy pomocy –psychoterapii (którą, po uzyskaniu dodatkowych kwalifikacji uprawiają zarówno psycholodzy jak i psychiatrzy). Istnieje wiele szkół – nurtów psychoterapii, których przedstawiciele nieco odmiennie rozumieją cel psychoterapii, teorię do której się odwołują oraz, co istotne w praktyce czas trwania terapii i sposób jej prowadzenia.

Jeśli psychoterapia to jaka?

Psychoterapie różnią się także dbałością o udokumentowanie skuteczności oddziaływań. Wśród nich wyróżnia się terapia poznawczo-behawioralna, która od kilkudziesięciu lat kładzie szczególny nacisk na badanie, czy proponowane w jej obrębie metody są skuteczne. Oparcie w badaniach naukowych odróżnia, na obecnym etapie psychoterapię poznawczo-behawioralną od innych rodzajów psychoterapii, a zbliża do obszaru medycyny opartej na danych naukowych (evidence based medicine). Ostatnie 50 lat rozwoju zaowocowało setkami badań eksperymentalnych i metaanaliz. Są to badania, w których dowiedziono skuteczności zarówno w zmniejszaniu natężenia objawów zaburzenia jak również profilaktyce ich nawrotów. Dotyczą one zarówno dzieci, młodzieży i dorosłych w różnych grupach wiekowych. Badania naukowe nad skutecznością terapii poznawczo-behawioralnej sprawiły, że w chwili obecnej jest ona najlepiej udokumentowaną formą leczenia metodami psychologicznymi i znajduje się w algorytmach postępowania terapeutycznego w leczeniu zaburzeń lękowych, stresu pourazowego, depresji, schizofrenii, zaburzeń odżywiania, uzależnień i zaburzeń snu i osobowości także dlatego, że działa skutecznie w stosunkowo krótkim czasie a efekty utrzymują się po jej zakończeniu.

Celem terapii poznawczo-behawioralnej jest to samo, co jest celem każdej innej terapii - poprawa jakości życia.

Dyskomfort, cierpienie wiąże się z wynikającymi ze sposobu myślenia emocjami, objawami fizjologicznymi i zachowaniami. Negatywne emocje, niepożądane zachowania, czy też utrudniające funkcjonowanie objawy fizjologiczne wpływają na ograniczenie jakości życia. W terapii poznawczo-behawioralnej uznaje się, że poprawę funkcjonowania, na życzenie pacjenta, można osiągnąć poprzez modyfikację zachowań (nurt czysto behawioralny), lub w drodze modyfikacji sposobu myślenia (nurt czysto poznawczy), albo jednego i drugiego (terapia poznawczo-behawioralna). Modyfikacja sposobu myślenia, rozpoczynająca się od poznania przekonań pacjenta na temat siebie, świata, innych ludzi a potem zachęcająca do próby spojrzenia na nie z dystansu, jest więc rozumiana jako czynnik pośredniczący w procesie zmiany, a nie cel sam w sobie. Zmiana zachowania i odczuwanych emocji  może być skutkiem modyfikacji  przekonań.

Terapia poznawczo-behawioralna jest metodą leczenia wielu różnych dolegliwości psychicznych występujących u dorosłych, dzieci i młodzieży. Są nimi , przede wszystkim:

  • zaburzenia związane z traumą i stresem (PTSD)
  • zaburzenia lękowe, dawniej  tzw nerwice  – fobie, lęk uogólniony, napady paniki, lęk o zdrowie (hipochondria)
  • depresja 

Może również pomóc w dolegliwościach takich jak:

  • zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne (OCD), tiki
  • zaburzenie afektywne dwubiegunowe
  • zaburzenie osobowości borderline
  •  zaburzenia odżywiania - takie jak anoreksja i bulimia
  • schizofrenia
  • problemy ze snem
  • problemy związane z nadużywaniem alkoholu

Terapia poznawczo-behawioralna jest także stosowana w leczeniu osób z długotrwałymi schorzeniami somatycznymi (np. zespół jelita drażliwego (IBS), zespół przewlekłego zmęczenia (CFS), fibro mialgia)  i chociaż nie jest w stanie wyleczyć fizycznych objawów tych stanów, może pomóc ludziom lepiej radzić sobie z ich objawami.

Gdzie szukać psychoterapeutów poznawczo-behawioralnych?

Poszukując psychoterapeuty zawsze warto upewnić się, czy terapeuta dysponuje umiejętnościami prowadzenia psychoterapii.

Obecnie Uniwersytet SWPS jest jedyną uczelnią wyższą kształcącą psychoterapeutów poznawczo-behawioralnych i superwizorów psychoterapii w ramach studiów podyplomowych. „Szkoła Psychoterapii Poznawczo-Behawioralnej”  od kilkunastu lat działająca w USWPS (w Warszawie oraz wydziałach zamiejscowych: Sopocie, Poznaniu, Katowicach, Wrocławiu i Rzeszowie) została założona przez osoby, które inicjowały i tworzyły podstawy organizacyjne psychoterapii poznawczo-behawioralnej w Polsce. Powołanie Kliniki jest naturalną konsekwencją dorobku naukowego i dydaktycznego Uniwersytetu SWPS oraz rosnącego zapotrzebowania pacjentów na psychoterapię poznawczo-behawioralną.

Potwierdzeniem dysponowania umiejętnościami terapeuty poznawczo-behawioralnego jest kształcenie określone standardami EABCT i PTTPB (aktualny Certyfikat Psychoterapeuty wydawany przez Polskie Towarzystwo Terapii Poznawczej i Behawioralnej) – jedną z największych w Polsce psychoterapeutyczną zrzeszoną w EABCT .